Chuyển đến nội dung chính

 ·  Tác giả: Luật sư Nguyễn Văn Thành  ·  Bình luận pháp lý  ·  27 phút đọc

NGƯỜI ĐẠI DIỆN THEO PHÁP LUẬT LÀ NGƯỜI NƯỚC NGOÀI CÓ BUỘC PHẢI CƯ TRÚ TẠI VIỆT NAM?

Quy định pháp luật cư trú đối với người đại diện nước ngoài tại Việt Nam: Tổng quan khung pháp lý điều chỉnh thực đến thực thi pháp luật và tuân thủ bền vững.

Quy định pháp luật cư trú đối với người đại diện nước ngoài tại Việt Nam: Tổng quan khung pháp lý điều chỉnh thực đến thực thi pháp luật và tuân thủ bền vững.

Tổng quan về khung pháp lý điều chỉnh người đại diện theo pháp luật trong bối cảnh đầu tư xuyên biên giới

Trong xu thế hội nhập kinh tế quốc tế, việc các tập đoàn đa quốc gia thiết lập sự hiện diện thương mại tại Việt Nam thông qua các pháp nhân độc lập đã trở thành một hoạt động phổ biến. Một trong những mắt xích quan trọng nhất trong cấu trúc quản trị của các doanh nghiệp này chính là vị trí người đại diện theo pháp luật. Theo quy định tại Điều 12 Luật Doanh nghiệp 2020, người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp là cá nhân đại diện cho doanh nghiệp thực hiện các quyền và nghĩa vụ phát sinh từ giao dịch của doanh nghiệp, đồng thời đóng vai trò là chủ thể đại diện cho pháp nhân trong các quan hệ tố tụng, yêu cầu giải quyết việc dân sự và các nghĩa vụ khác trước cơ quan nhà nước.1

Đối với các dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), việc lựa chọn người đại diện theo pháp luật không chỉ đơn thuần là một thủ tục hành chính mà còn mang tính chiến lược về mặt quản trị. Thực tế cho thấy, nhiều nhà đầu tư mong muốn bổ nhiệm những nhân sự chủ chốt, vốn đã nắm giữ các vị trí tương đương tại các công ty con khác trong cùng hệ thống toàn cầu (ví dụ như tại Trung Quốc), nhằm đảm bảo tính thống nhất trong điều hành và bảo vệ lợi ích của công ty mẹ. Tuy nhiên, hệ thống pháp luật Việt Nam thiết lập một mạng lưới các quy định đan xen giữa luật chuyên ngành về doanh nghiệp, đầu tư, lao động và xuất nhập cảnh, tạo ra những rào cản nhất định mà nếu không có sự am hiểu sâu sắc, doanh nghiệp rất dễ rơi vào tình trạng đình trệ vận hành hoặc vi phạm hành chính nghiêm trọng.

Sự chuyển dịch từ Luật Doanh nghiệp 2014 sang Luật Doanh nghiệp 2020 đã mang đến một tư duy quản lý linh hoạt hơn khi cho phép các loại hình công ty trách nhiệm hữu hạn và công ty cổ phần có thể có một hoặc nhiều người đại diện theo pháp luật.1 Điều này mở ra cơ hội để doanh nghiệp cơ cấu lại bộ máy lãnh đạo, kết hợp giữa nhân sự điều hành quốc tế và nhân sự quản lý tại chỗ. Mặc dù vậy, các yêu cầu về cư trú bắt buộc và tính hợp pháp của tư cách lao động nước ngoài tại Việt Nam vẫn là những điều kiện “cứng”, không thể tách rời khỏi quá trình hoạt động thực tế của doanh nghiệp.4

Quy định cư trú của người đại diện theo pháp luật là người nước ngoài

Điều kiện cư trú bắt buộc và cơ chế ủy quyền trong quản trị doanh nghiệp

Nguyên tắc bất di bất dịch trong pháp luật doanh nghiệp Việt Nam hiện nay là đảm bảo doanh nghiệp luôn có sự hiện diện của ít nhất một người đại diện có khả năng chịu trách nhiệm và xử lý các vấn đề phát sinh trực tiếp tại lãnh thổ Việt Nam. Khoản 3 Điều 12 Luật Doanh nghiệp 2020 quy định doanh nghiệp phải bảo đảm luôn có ít nhất một người đại diện theo pháp luật cư trú tại Việt Nam.6 Quy định này nhằm bảo vệ quyền lợi của các bên liên quan, từ người lao động, đối tác kinh doanh cho đến các cơ quan quản lý nhà nước, đảm bảo rằng pháp nhân luôn có một đầu mối liên lạc chính thức và có thẩm quyền tại chỗ.

Trong trường hợp người đại diện theo pháp luật duy nhất của doanh nghiệp xuất cảnh khỏi Việt Nam, cá nhân này bắt buộc phải ủy quyền bằng văn bản cho một cá nhân khác cư trú tại Việt Nam thực hiện các quyền và nghĩa vụ của mình.7 Việc ủy quyền này không làm chấm dứt trách nhiệm cá nhân của người đại diện gốc đối với các hành vi đã được ủy quyền thực hiện.7 Nếu người đại diện duy nhất vắng mặt tại Việt Nam quá 30 ngày mà không thực hiện ủy quyền, hoặc trường hợp hết thời hạn ủy quyền mà người này chưa trở lại Việt Nam và không có ủy quyền mới, doanh nghiệp buộc phải cử người khác thay thế thông qua quyết định của chủ sở hữu, Hội đồng thành viên hoặc Hội đồng quản trị.2

Sự gián đoạn về mặt cư trú của người đại diện theo pháp luật duy nhất có thể dẫn đến những hệ lụy pháp lý và vận hành nghiêm trọng. Các cơ quan như thuế, ngân hàng, và bảo hiểm xã hội thường xuyên yêu cầu sự hiện diện hoặc xác nhận của người đại diện cư trú để thực hiện các giao dịch hoặc thủ tục định kỳ.8 Nếu không đáp ứng được yêu cầu về cư trú, doanh nghiệp có thể bị xử phạt hành chính với mức phạt từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng theo quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kế hoạch và đầu tư.7

Bảng 1: So sánh yêu cầu cư trú giữa các mô hình người đại diện theo pháp luật

Đặc điểmMô hình 01 người đại diệnMô hình nhiều người đại diện
Yêu cầu cư trúBắt buộc phải cư trú tại Việt NamÍt nhất 01 người phải cư trú tại Việt Nam
Khi xuất cảnhPhải ủy quyền bằng văn bản cho người cư trú tại VNKhông bắt buộc ủy quyền nếu người còn lại ở VN
Vắng mặt > 30 ngàyPhải cử người đại diện mới thay thếVẫn hoạt động bình thường qua người đại diện tại VN
Trách nhiệm liên đớiChịu trách nhiệm cá nhân duy nhấtLiên đới chịu trách nhiệm nếu không phân định rõ

Từ bảng so sánh trên, có thể thấy rằng việc duy trì mô hình nhiều người đại diện là một giải pháp quản trị rủi ro tối ưu cho các doanh nghiệp FDI, nơi mà các lãnh đạo cấp cao thường xuyên phải di chuyển giữa các quốc gia hoặc cư trú chủ yếu tại công ty mẹ ở nước ngoài.

Mối tương quan giữa chức danh đại diện pháp luật và Giấy phép lao động

Người đại diện theo pháp luật điều kiện miễn giấy phép lao động

Một trong những vướng mắc lớn nhất đối với các nhà đầu tư nước ngoài là sự phân tách giữa quyền sở hữu, quyền quản lý và quyền lao động. Theo tinh thần của Luật Doanh nghiệp, một cá nhân hoàn toàn có thể được ghi nhận là người đại diện theo pháp luật trên Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp (ERC) mà không nhất thiết phải có visa hay Giấy phép lao động (GPLĐ) ngay tại thời điểm đăng ký thành lập.4 Tuy nhiên, đây chỉ là bước khởi đầu về mặt hình thức pháp lý. Để cá nhân đó có thể thực hiện các hoạt động điều hành, ký kết và làm việc thực tế tại Việt Nam, họ phải tuân thủ các quy định về quản lý lao động nước ngoài.4

Người nước ngoài làm đại diện theo pháp luật thường được xếp vào nhóm “nhà quản lý” hoặc “giám đốc điều hành”. Theo Bộ luật Lao động 2019 và các văn bản hướng dẫn như Nghị định 152/2020/NĐ-CP (được sửa đổi bởi Nghị định 70/2023/NĐ-CP và sắp tới là Nghị định 219/2025/NĐ-CP), những đối tượng này về nguyên tắc phải có GPLĐ để làm việc hợp pháp tại Việt Nam.4 Việc làm việc không có GPLĐ có thể dẫn đến hậu quả pháp lý nghiêm trọng nhất là bị trục xuất khỏi lãnh thổ Việt Nam.11

Tuy nhiên, khung pháp lý Việt Nam cũng thiết lập những ngoại lệ quan trọng nhằm khuyến khích đầu tư trực tiếp. Những cá nhân vừa là người đại diện theo pháp luật vừa là nhà đầu tư trực tiếp (chủ sở hữu hoặc thành viên góp vốn) sẽ được hưởng các chính sách miễn GPLĐ tùy thuộc vào quy mô vốn góp.14 Đây chính là điểm mấu chốt để giải quyết vấn đề “khó xin GPLĐ” mà nhiều doanh nghiệp gặp phải.

Bảng 2: Điều kiện miễn Giấy phép lao động cho nhà đầu tư và người quản lý

Đối tượngMức vốn gópQuy định về GPLĐ
Chủ sở hữu/Thành viên góp vốn (TNHH)≥ 3 tỷ VNĐMiễn GPLĐ và không cần xác nhận
Chủ tịch/Thành viên HĐQT (CP)≥ 3 tỷ VNĐMiễn GPLĐ và không cần xác nhận
Chủ sở hữu/Thành viên góp vốn (TNHH)< 3 tỷ VNĐPhải xin GPLĐ hoặc xác nhận miễn
Nhà quản lý/Giám đốc (không góp vốn)N/ABắt buộc phải xin GPLĐ
Lao động ngắn hạn (< 30 ngày/lần)N/AMiễn GPLĐ (không quá 90 ngày/năm)

Việc xác định giá trị vốn góp tối thiểu 3 tỷ đồng là một ngưỡng phân định quan trọng. Nếu cá nhân định đứng tên đại diện cho công ty tại Việt Nam được cơ cấu là người góp vốn với mức từ 3 tỷ đồng trở lên, rào cản về GPLĐ sẽ được tháo bỏ hoàn toàn theo cơ chế tự động hoặc chỉ thông qua thủ tục thông báo đơn giản.14

Những thách thức đặc thù đối với nhà đầu tư mang quốc tịch Trung Quốc

Người đại diện theo pháp luật mang quốc tịch Trung Quốc

Trong bối cảnh quan hệ địa chính trị và các quy định về an ninh quốc gia, người nước ngoài mang quốc tịch Trung Quốc khi thực hiện các thủ tục pháp lý tại Việt Nam thường đối mặt với những khó khăn đặc thù hơn so với các quốc tịch khác. Điểm mấu chốt nằm ở loại hộ chiếu điện tử (hộ chiếu E) có in hình “đường lưỡi bò” xâm phạm chủ quyền lãnh thổ của Việt Nam.18

Chính phủ Việt Nam đã ban hành các hướng dẫn nghiệp vụ nghiêm ngặt nhằm xử lý loại hộ chiếu này. Cụ thể, cơ quan chức năng Việt Nam không dán tem visa trực tiếp vào hộ chiếu E và không đóng bất kỳ dấu kiểm chứng nhập cảnh nào lên các trang của cuốn hộ chiếu này.18 Thay vào đó, người dùng hộ chiếu E sẽ được cấp thị thực rời (một tờ giấy riêng biệt có giá trị tương đương visa).18

Hệ quả trực tiếp của việc sử dụng thị thực rời là người mang hộ chiếu E không thuộc đối tượng được cấp thẻ tạm trú (TRC) – loại giấy tờ cho phép cư trú dài hạn và thay thế visa.18 Điều này đồng nghĩa với việc người đại diện theo pháp luật mang hộ chiếu E chỉ có thể lưu trú ngắn hạn (thường là 1-3 tháng mỗi lần nhập cảnh) và phải thực hiện thủ tục gia hạn visa hoặc xuất nhập cảnh thường xuyên.18 Sự hạn chế này gây khó khăn lớn cho việc duy trì tình trạng cư trú liên tục theo yêu cầu của Luật Doanh nghiệp.

Một rào cản khác là việc chứng thực và sao y hộ chiếu E. Do tính chất phi pháp của hình ảnh in trên hộ chiếu theo pháp luật Việt Nam, nhiều văn phòng công chứng và cơ quan nhà nước từ chối thực hiện việc sao y hoặc chứng thực các giấy tờ liên quan trực tiếp đến hộ chiếu này.18 Điều này tạo ra một vòng lẩn quẩn khi doanh nghiệp cần bản sao hộ chiếu công chứng để nộp hồ sơ đăng ký doanh nghiệp hoặc xin các giấy phép con.21

Phân tích tác động của Nghị định 219/2025/NĐ-CP và xu hướng quản lý mới

Nghị định 219/2025/NĐ-CP về người lao động nước ngoài làm việc tại Việt Nam, có hiệu lực từ tháng 8/2025, đánh dấu một bước ngoặt trong tư duy quản lý lao động nước ngoài theo hướng minh bạch và số hóa.17 Nghị định này không chỉ kế thừa các ưu đãi cho nhà đầu tư lớn mà còn mở rộng phạm vi các trường hợp miễn GPLĐ, đồng thời đơn giản hóa các thủ tục hành chính liên quan.

Một điểm mới đáng chú ý là sự liên thông trong việc cấp Phiếu lý lịch tư pháp cùng lúc với GPLĐ trên Cổng Dịch vụ công quốc gia.25 Điều này giúp rút ngắn thời gian chuẩn bị hồ sơ cho các nhà quản lý nước ngoài. Đối với các trường hợp miễn GPLĐ, Nghị định 219 quy định rõ hơn về trách nhiệm thông báo của người sử dụng lao động, yêu cầu việc báo cáo phải được thực hiện ít nhất 03 ngày làm việc trước ngày dự kiến bắt đầu làm việc.17

Nghị định cũng quy định rõ về thẩm quyền của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh trong việc quản lý và cấp giấy xác nhận không thuộc diện cấp GPLĐ.17 Đối với các doanh nghiệp hoạt động tại nhiều tỉnh thành, việc quản lý nhân sự nước ngoài sẽ được tập trung về nơi đặt trụ sở chính, giúp giảm bớt gánh nặng báo cáo tại nhiều địa phương khác nhau.17 Xu hướng này cho thấy Việt Nam đang nỗ lực tạo dựng một môi trường kinh doanh thuận lợi cho các chuyên gia và nhà quản lý cấp cao, nhưng đồng thời thắt chặt việc giám sát thông qua dữ liệu số để đảm bảo tính tuân thủ.15

Bảng 3: Những thay đổi trọng yếu tại Nghị định 219/2025 so với các quy định cũ

Nội dungQuy định cũ (NĐ 152/2020)Quy định mới (NĐ 219/2025)
Báo cáo nhu cầu sử dụngPhải có văn bản chấp thuận trước khi xin GPLĐThực hiện đồng thời với thủ tục cấp GPLĐ
Lý lịch tư phápThực hiện riêng biệt, nộp bản giấyLiên thông trực tuyến cùng hồ sơ GPLĐ
Kinh nghiệm chuyên giaYêu cầu 3 năm kinh nghiệmGiảm xuống còn 1-2 năm cho các lĩnh vực ưu tiên
Mẫu biểuMẫu số 09/PLIMẫu số 01/PLI hoặc 03/PLI theo quy định mới
Thời hạn xác nhận miễnTối đa 2 năm, gia hạn 1 lầnDuy trì tối đa 2 năm, quy trình gia hạn rõ ràng hơn

Sự chuyển dịch này cho thấy doanh nghiệp cần cập nhật kịp thời các biểu mẫu và quy trình nội bộ để tránh việc hồ sơ bị trả lại do áp dụng các quy định đã hết hiệu lực.

Giải pháp chiến lược cho doanh nghiệp có người đại diện cư trú tại nước ngoài

Giải pháp cho doanh nghiệp có người đại diện theo pháp luật cư trú tại nước ngoài

Dựa trên yêu cầu thực tế của nhà đầu tư, việc đứng tên đại diện pháp luật khi không có visa hay GPLĐ là một bài toán cần lời giải tổng thể thay vì chỉ nhìn vào các thủ tục riêng lẻ. Một luật sư với 30 năm kinh nghiệm sẽ không chỉ nhìn vào việc “có thể” hay “không thể” mà sẽ nhìn vào việc “làm thế nào để vận hành an toàn”.

Chiến lược 1: Mô hình Đa đại diện (Co-Representative Model)

Đây là giải pháp thực tế và bền vững nhất cho các tập đoàn đa quốc gia. Doanh nghiệp nên bổ nhiệm ít nhất 02 người đại diện theo pháp luật.4

  • Người đại diện thứ nhất: Là nhân sự từ công ty mẹ (như bác ở Trung Quốc). Người này nắm giữ vai trò quyết định các vấn đề mang tính chiến lược, bảo vệ lợi ích của chủ sở hữu và thống nhất chỉ đạo trong hệ thống tập đoàn.
  • Người đại diện thứ hai: Là một nhân sự thường trú tại Việt Nam (có thể là người Việt Nam hoặc người nước ngoài đã có thẻ tạm trú ổn định). Người này chịu trách nhiệm ký kết các hồ sơ hành chính, giao dịch ngân hàng, thuế và bảo hiểm xã hội hằng ngày.

Mô hình này giúp doanh nghiệp luôn đảm bảo có ít nhất một người cư trú tại Việt Nam theo đúng Điều 12 Luật Doanh nghiệp mà không bắt buộc người đại diện từ công ty mẹ phải xin visa dài hạn hay GPLĐ khó khăn.4 Đồng thời, việc phân quyền trong Điều lệ công ty sẽ giúp giới hạn trách nhiệm của người đại diện tại chỗ, đảm bảo quyền kiểm soát tối hậu vẫn thuộc về nhân sự của tập đoàn mẹ.3

Chiến lược 2: Cấu trúc hóa nhà đầu tư để hưởng quyền miễn trừ

Để giải quyết bài toán “không có GPLĐ”, doanh nghiệp cần cơ cấu cá nhân người đại diện từ Trung Quốc trở thành một trong các chủ sở hữu hoặc thành viên góp vốn với giá trị vốn góp từ 3 tỷ đồng trở lên.14 Khi đã là nhà đầu tư lớn, cá nhân này sẽ được:

  • Tự động thuộc diện không thuộc diện cấp GPLĐ.14
  • Được cấp visa đầu tư ký hiệu ĐT3 (có thời hạn lên đến 3 năm).16
  • Dù mang hộ chiếu E có thể bị hạn chế TRC, nhưng việc có visa đầu tư 3 năm dạng rời vẫn giúp quá trình nhập cảnh và cư trú để làm việc tại Việt Nam trở nên thuận lợi và đàng hoàng hơn so với việc sử dụng visa du lịch hay thương mại ngắn hạn.

Chiến lược 3: Ứng dụng công nghệ trong ký kết và ủy quyền từ xa

Trong giai đoạn đầu thành lập, khi các thủ tục cư trú chưa thể hoàn tất ngay, doanh nghiệp có thể tận dụng cơ chế ủy quyền và chữ ký điện tử. Người đại diện tại Trung Quốc có thể thực hiện xác nhận ủy quyền thông qua các nền tảng định danh điện tử hoặc chữ ký số đã được công nhận.32 Pháp luật Việt Nam hiện nay đã có những bước tiến trong việc công nhận tính pháp lý của chữ ký số nước ngoài nếu đáp ứng các điều kiện về xác thực bảo mật.33 Việc đăng ký định danh tổ chức qua ứng dụng VNeID cũng cho phép người đại diện hợp pháp xác nhận ủy quyền cho người khác nộp hồ sơ đăng ký kinh doanh mà không cần có mặt trực tiếp.32

Rủi ro và hệ lụy của việc vận hành không tuân thủ

Việc cố tình duy trì một người đại diện pháp luật không cư trú và không có tư cách lao động hợp pháp sẽ dẫn đến những rủi ro có tính chất hệ thống đối với doanh nghiệp.

  1. Vô hiệu hóa các giao dịch dân sự và kinh tế: Nếu người đại diện duy nhất không có mặt tại Việt Nam và không có ủy quyền hợp lệ, các hợp đồng ký kết bởi các cá nhân khác trong công ty có thể bị tuyên vô hiệu do thiếu thẩm quyền. Điều này cực kỳ nguy hiểm trong các tranh chấp thương mại lớn.
  2. Bế tắc trong quan hệ với ngân hàng: Ngân hàng là cơ quan kiểm soát rủi ro khắt khe nhất. Hầu hết các ngân hàng tại Việt Nam yêu cầu người đại diện pháp luật phải có visa/thẻ tạm trú còn hạn và phải xuất hiện trực tiếp để ký hồ sơ mở tài khoản hoặc thực hiện các giao dịch thanh toán quốc tế.35 Nếu người đại diện chỉ có visa rời ngắn hạn hoặc visa du lịch, ngân hàng có thể từ chối cung cấp dịch vụ.36
  3. Hệ lụy về thuế và chi phí: Tiền lương, thù lao chi trả cho người đại diện nước ngoài không có GPLĐ có thể không được coi là chi phí hợp lý, hợp lệ khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp.7 Ngoài ra, việc không nộp bảo hiểm xã hội bắt buộc cho đối tượng này (nếu thuộc diện phải đóng) cũng sẽ dẫn đến các khoản phạt chậm nộp và truy thu lớn.5
  4. Hồ sơ đen trong quản lý xuất nhập cảnh: Việc người nước ngoài sử dụng sai mục đích visa (ví dụ dùng visa du lịch để làm việc với tư cách đại diện pháp luật) sẽ dẫn đến việc bị đưa vào danh sách hạn chế nhập cảnh, gây ảnh hưởng lâu dài đến kế hoạch đầu tư của tập đoàn mẹ.38

Hướng dẫn thực hiện hồ sơ đăng ký doanh nghiệp cho nhà đầu tư nước ngoài

Quá trình thành lập một thực thể kinh tế có vốn nước ngoài tại Việt Nam đòi hỏi sự chuẩn xác trong việc chuẩn bị tài liệu cá nhân của người đại diện. Đối với trường hợp nhà đầu tư Trung Quốc mang hộ chiếu E, quy trình cần được thực hiện qua các bước trung gian để đảm bảo tính hợp lệ của hồ sơ nộp tại Sở Kế hoạch và Đầu tư.

Bảng 4: Danh mục tài liệu và yêu cầu hợp pháp hóa đối với người đại diện Trung Quốc

Tài liệuYêu cầu pháp lýLưu ý đặc thù cho hộ chiếu E
Hộ chiếuBản sao công chứng và dịch thuậtKhông thể công chứng tại VN; phải hợp pháp hóa lãnh sự tại Trung Quốc
Giấy tờ chứng minh vốnXác nhận số dư ngân hàngPhải tương đương hoặc lớn hơn số vốn dự định góp
Văn bản ủy quyềnKý bởi người đại diện theo pháp luật công ty mẹPhải được hợp pháp hóa lãnh sự để sử dụng tại Việt Nam
Visa/Thị thựcKhông bắt buộc khi nộp hồ sơ thành lậpCần có sau khi thành lập để mở tài khoản và làm việc

Do quy định về chủ quyền, việc chuẩn bị bộ hồ sơ “sạch” về mặt pháp lý là điều kiện tiên quyết. Doanh nghiệp nên thực hiện việc hợp pháp hóa lãnh sự toàn bộ tài liệu tại Trung Quốc thông qua cơ quan ngoại giao Việt Nam tại nước sở tại trước khi mang về Việt Nam. Điều này giúp tránh được các thông báo sửa đổi, bổ sung hồ sơ kéo dài từ phía cơ quan đăng ký kinh doanh.

Tầm quan trọng của việc hiểu đúng về tư cách “Chủ sở hữu hưởng lợi”

Người đại diện theo pháp luật Chủ sở hữu hưởng lợi

Trong những thay đổi mới nhất của Luật Doanh nghiệp và Luật Phòng chống rửa tiền, khái niệm “Chủ sở hữu hưởng lợi” (Beneficial Owner) đang ngày càng được chú trọng.44 Điều này có nghĩa là cơ quan nhà nước không chỉ quan tâm đến người đứng tên trên giấy tờ mà còn truy soát đến người thực tế nắm quyền kiểm soát doanh nghiệp.

Đối với các nhà đầu tư Trung Quốc, việc sử dụng các cấu trúc ủy thác hoặc nhờ người khác đứng tên hộ (Nominee) để tránh né các thủ tục visa/GPLĐ là hành vi tiềm ẩn rủi ro cực lớn. Nếu bị phát hiện, doanh nghiệp không chỉ bị xử phạt hành chính mà còn có thể bị thu hồi Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp do kê khai thông tin gian dối.45 Người đứng tên hộ cũng phải chịu trách nhiệm liên đới trước pháp luật đối với các hoạt động kinh doanh trái phép hoặc trốn thuế của doanh nghiệp.45 Do đó, việc thiết lập một cấu trúc người đại diện chính danh, dù có thể phức tạp hơn về mặt thủ tục ban đầu, luôn là sự lựa chọn khôn ngoan nhất để bảo vệ tài sản và uy tín của nhà đầu tư.

Kết luận và Khuyến nghị tổng thể

Trên góc độ của một chuyên gia tư vấn pháp lý lâu năm, chúng tôi hiểu rằng sự lo ngại của doanh nghiệp về việc xin visa và GPLĐ cho nhân sự Trung Quốc là hoàn toàn có cơ sở thực tiễn. Tuy nhiên, thay vì tìm cách “lách” quy định bằng việc đứng tên mà không có tư cách cư trú, doanh nghiệp nên chủ động thích ứng bằng các giải pháp cấu trúc quản trị hiện đại.

Việc đứng tên đại diện doanh nghiệp tại Việt Nam mà không có visa hay GPLĐ là có thể thực hiện được ở bước đăng ký thành lập, nhưng không thể duy trì trong quá trình vận hành. Để giải quyết bài toán này một cách triệt để, chúng tôi khuyến nghị:

  1. Áp dụng mô hình hai người đại diện: Kết hợp giữa bác ở Trung Quốc (để giữ quyền kiểm soát) và một nhân sự tại Việt Nam (để xử lý thủ tục). Đây là “chìa khóa vàng” cho mọi doanh nghiệp FDI.
  2. Cấu trúc vốn góp tối thiểu 3 tỷ đồng: Biến người đại diện trở thành nhà đầu tư lớn để hưởng quyền miễn GPLĐ và visa dài hạn ĐT3. Đây là con đường chính ngạch và bền vững nhất.
  3. Hợp pháp hóa lãnh sự từ nước sở tại: Đối với các hồ sơ liên quan đến hộ chiếu E, hãy thực hiện toàn bộ việc chứng thực tại Trung Quốc thông qua các cơ quan ngoại giao của Việt Nam để đảm bảo hồ sơ nộp tại Việt Nam luôn hợp lệ.
  4. Cập nhật Nghị định 219/2025/NĐ-CP: Chủ động chuẩn bị các báo cáo giải trình nhu cầu lao động theo mẫu mới để tận dụng các cải cách về thủ tục hành chính trực tuyến.

Việt Nam vẫn đang mở rộng cửa đón chào các nhà đầu tư nước ngoài, nhưng sự chào đón đó đi kèm với yêu cầu về tính thượng tôn pháp luật. Một cấu trúc pháp lý vững chắc ngay từ ngày đầu thành lập sẽ là nền tảng quan trọng nhất để doanh nghiệp vươn xa và tránh được những rủi ro pháp lý không đáng có trong tương lai. Những khó khăn về mặt hành chính đối với quốc tịch Trung Quốc là có thật, nhưng hoàn toàn có thể vượt qua nếu doanh nghiệp biết cách vận dụng linh hoạt các cơ chế miễn trừ và mô hình quản trị đa đại diện mà pháp luật Việt Nam đã mở ra.

Xem thêm: Người lao động nước ngoài di chuyển nội bộ trong doanh nghiệp

Nguồn trích dẫn

  1. Quy định về Người Đại Diện theo pháp luật của doanh nghiệp, truy cập vào tháng 3 16, 2026, https://luattinminh.vn/nguoi-dai-dien-theo-phap-luat-la-gi
  2. NGƯỜI ĐẠI DIỆN THEO PHÁP LUẬT CỦA DOANH NGHIỆP THEO LUẬT DOANH NGHIỆP 2020 - LawPlus, truy cập vào tháng 3 16, 2026, https://lawplus.vn/vi/nguoi-dai-dien-theo-phap-luat-cua-doanh-nghiep-theo-luat-doanh-nghiep-2020/
  3. Cá nhân có thể làm người đại diện theo pháp luật của nhiều công ty không? - Việt Luật, truy cập vào tháng 3 16, 2026, https://vietluat.vn/ca-nhan-co-the-lam-nguoi-dai-dien-theo-phap-luat-cua-nhieu-cong-ty-khong.html
  4. Quy định cho người nước ngoài làm đại diện pháp luật doanh nghiệp tại Việt Nam, truy cập vào tháng 3 16, 2026, https://zora.vn/nguoi-nuoc-ngoai-co-the-lam-dai-dien-phap-luat-tai-viet-nam-khong-cac-quy-dinh-va-luu-y-quan-trong
  5. Điều kiện để người nước ngoài làm người đại diện theo pháp luật cho công ty Việt Nam, truy cập vào tháng 3 16, 2026, https://giacorp.vn/tin-tuc/nguoi-nuoc-ngoai-lam-nguoi-dai-dien-theo-phap-luat.html
  6. Người đại diện theo pháp luật có bắt buộc phải cư trú tại Việt Nam không?, truy cập vào tháng 3 16, 2026, https://legalassociates.vn/nguoi-dai-dien-theo-phap-luat-co-bat-buoc-phai-cu-tru-tai-viet-nam-khong-.html
  7. Người đại diện pháp luật không cư trú - Gonnapass, truy cập vào tháng 3 16, 2026, https://gonnapass.com/nguoi-dai-dien-phap-luat-cu-tru/
  8. Điều kiện người nước ngoài làm người đại diện theo pháp luật của …, truy cập vào tháng 3 16, 2026, https://luatdungtrinh.vn/dieu-kien-nguoi-nuoc-ngoai-lam-nguoi-dai-dien-theo-phap-luat-cua-cong-ty/
  9. Người đại diện theo pháp luật đi nước ngoài dài hạn cần ủy quyền thế nào?, truy cập vào tháng 3 16, 2026, https://ketoanthuanthien.vn/hoi-dap/nguoi-dai-dien-theo-phap-luat-di-nuoc-ngoai-dai-han-can-uy-quyen-the-nao/
  10. Các bước để thành lập công ty có vốn đầu tư nước ngoài 2026 - LuatVietnam, truy cập vào tháng 3 16, 2026, https://luatvietnam.vn/doanh-nghiep/thanh-lap-cong-ty-co-von-dau-tu-nuoc-ngoai-561-97248-article.html
  11. Thủ tục xin giấy phép lao động cho người nước ngoài tại VN - LE & TRAN Law Corporation, truy cập vào tháng 3 16, 2026, https://letranlaw.com/vi/insights/thu-tuc-xin-giay-phep-lao-dong-cho-nguoi-nuoc-ngoai-tai-vn/
  12. Người đại diện pháp luật, Giám đốc công ty có phải xin Giấy phép lao động tại Việt Nam không - DHtaxlaw, truy cập vào tháng 3 16, 2026, https://www.dhtaxlaw.com.vn/nguoi-dai-dien-phap-luat-giam-doc-cong-ty-co-phai-xin-giay-phep-lao-dong-tai-viet-nam-khong
  13. người nước ngoài làm việc tại việt nam không có giấy phép lao động bị xử lý như thế nào?, truy cập vào tháng 3 16, 2026, https://songphatlaw.com/khoi-noi-dung-trang-chu-duoi/nguoi-nuoc-ngoai-lam-viec-tai-viet-nam-khong-co-giay-phep-lao-dong-bi-xu-ly-nhu-the-nao-50.aspx
  14. Miễn giấy phép lao động: Đối tượng, hồ sơ, thủ tục cần làm - LAVN, truy cập vào tháng 3 16, 2026, https://lavn.com.vn/mien-giay-phep-lao-dong/
  15. Miễn giấy phép lao động là gì? Trường hợp nào được miễn GPLĐ? Cập nhật 2025, truy cập vào tháng 3 16, 2026, https://giacorp.vn/tin-tuc/mien-giay-phep-lao-dong.html
  16. THỦ TỤC XIN VISA ĐẦU TƯ CHO NGƯỜI NƯỚC NGOÀI | Pham Consult Việt Nam, truy cập vào tháng 3 16, 2026, https://phamconsult.com/thu-tuc-xin-visa-dau-tu-cho-nguoi-nuoc-ngoai/?lang=vi
  17. Nghị định 219/2025/NĐ-CP: Quy định về người lao động nước …, truy cập vào tháng 3 16, 2026, https://luatvietnam.vn/lao-dong/nghi-dinh-219-2025-nd-cp-quy-dinh-ve-nguoi-lao-dong-nuoc-ngoai-tai-viet-nam-407607-d1.html
  18. Quy định về sao y hộ chiếu E - NPLaw, truy cập vào tháng 3 16, 2026, https://nplaw.vn/quy-dinh-ve-sao-y-ho-chieu-e.html
  19. Hộ chiếu E Trung Quốc có đường lưỡi bò có xin visa nhập cảnh Việt Nam được không? | Kế toán Anpha - YouTube, truy cập vào tháng 3 16, 2026, https://www.youtube.com/watch?v=FiixooMC308
  20. NHÀ ĐẦU TƯ TRUNG QUỐC CÓ HỘ CHIẾU LOẠI E CÓ ĐƯỢC CẤP THỊ THỰC KHÔNG?, truy cập vào tháng 3 16, 2026, https://nplaw.vn/nha-dau-tu-trung-quoc-co-ho-chieu-loai-e-co-duoc-cap-thi-thuc-khong.html
  21. Hộ chiếu E Trung Quốc có được nhập cảnh hay đầu tư ở Việt Nam - Sao Vàng, truy cập vào tháng 3 16, 2026, https://tuvansaovang.com/ho-chieu-e-trung-quoc/
  22. Hộ chiếu E Trung Quốc có đường lưỡi bò được nhập cảnh Việt Nam không? - AZTAX, truy cập vào tháng 3 16, 2026, https://aztax.com.vn/ho-chieu-e-trung-quoc-co-duong-luoi-bo/
  23. Hộ chiếu Trung Quốc có đường lưỡi bò, hộ chiếu E của Trung Quốc - Visa Nhanh, truy cập vào tháng 3 16, 2026, https://dichvuvisauytin.com/ho-chieu-trung-quoc-co-duong-luoi-bo/
  24. NĐ 219 về quản lý lao động nước ngoài tại Việt Nam, truy cập vào tháng 3 16, 2026, https://kpmg.com/vn/vi/home/phan-tich-chuyen-sau/2025/08/decree-219-regulating-foreign-workers-working-in-vietnam.html
  25. Chính phủ ban hành Nghị định số 219/2025/NĐ-CP quy định về người lao động nước ngoài làm việc tại Việt Nam - Tin mới - Sở Nội vụ - sonla.gov.vn, truy cập vào tháng 3 16, 2026, https://sonoivu.sonla.gov.vn/tin-moi/chinh-phu-ban-hanh-nghi-dinh-so-219-2025-nd-cp-quy-dinh-ve-nguoi-lao-dong-nuoc-ngoai-lam-viec-ta-932506
  26. Cấp giấy phép lao động đối với người lao động nước ngoài làm việc tại Việt Nam, truy cập vào tháng 3 16, 2026, https://dichvucong.gov.vn/p/home/dvc-chi-tiet-thu-tuc-hanh-chinh.html?ma_thu_tuc=1.014199
  27. Quy định về người lao động nước ngoài làm việc tại Việt Nam và tuyển dụng - Cổng Thông tin điện tử Chính phủ, truy cập vào tháng 3 16, 2026, https://datafiles.chinhphu.vn/cpp/files/vbpq/2024/01/5512-vbhn-bldtbxh.pdf
  28. Miễn Giấy Phép Lao Động Cho Người Nước Ngoài 2025 - Phúc An Visa, truy cập vào tháng 3 16, 2026, https://phucanvisa.com/truong-hop-mien-giay-phep-lao-dong/
  29. Có được làm người đại diện theo pháp luật của nhiều công ty không? - LuatVietnam.vn, truy cập vào tháng 3 16, 2026, https://luatvietnam.vn/luat-su-tu-van/co-duoc-lam-nguoi-dai-dien-cua-nhieu-cong-ty-khong-132233-faqs.html
  30. Những thủ tục và hồ sơ cần thiết để xin visa đầu tư của người nước ngoài?, truy cập vào tháng 3 16, 2026, https://luatthienanminh.vn/nhung-thu-tuc-va-ho-so-can-thiet-de-xin-visa-dau-tu-cua-nguoi-nuoc-ngoai/
  31. Các loại visa Việt Nam/ Phân loại visa theo mục đích nhập cảnh Việt Nam 2026, truy cập vào tháng 3 16, 2026, https://tanvanlang.com/phan-loai-visa-theo-muc-dich-nhap-canh/
  32. Hướng dẫn định danh doanh nghiệp có đại diện pháp luật là người nước ngoài - NDS, truy cập vào tháng 3 16, 2026, https://ndsgroup.vn/blog/cuc-thue-6/huong-dan-inh-danh-doanh-nghiep-co-ai-dien-phap-luat-la-nguoi-nuoc-ngoai-26
  33. Thủ tục, hồ sơ công nhận chữ ký điện tử nước ngoài tại Việt Nam, truy cập vào tháng 3 16, 2026, https://eca.com.vn/tin-tuc/thu-tuc-ho-so-cong-nhan-chu-ky-dien-tu-nuoc-ngoai-tai-viet-nam
  34. Tìm hiểu Chữ ký Điện tử nước ngoài với Luật & Quy định Việt Nam - Vina Aspire, truy cập vào tháng 3 16, 2026, https://vina-aspire.com/tim-hieu-chu-ky-dien-tu-nuoc-ngoai-voi-luat-quy-dinh-viet-nam/
  35. Thủ tục mở tài khoản ngân hàng cho người nước ngoài năm 2026 - Vietnam-Visa.com, truy cập vào tháng 3 16, 2026, https://www.vietnam-visa.com/vi/mo-tai-khoan-ngan-hang-cho-nguoi-nuoc-ngoai/
  36. Điều kiện để người nước ngoài mở tài khoản ngân hàng tại Việt Nam - GIA CORP, truy cập vào tháng 3 16, 2026, https://giacorp.vn/tin-tuc/nguoi-nuoc-ngoai-mo-tai-khoan-ngan-hang-tai-viet-nam.html
  37. Trường hợp lao động nước ngoài được miễn giấy phép lao động khi làm việc tại Việt Nam, truy cập vào tháng 3 16, 2026, https://laodong.vn/cong-doan/truong-hop-lao-dong-nuoc-ngoai-duoc-mien-giay-phep-lao-dong-khi-lam-viec-tai-viet-nam-1554248.ldo
  38. Gia hạn visa cho người Trung Quốc tại Việt Nam | Hỗ trợ gia hạn gấp, truy cập vào tháng 3 16, 2026, https://www.vietnambooking.com/visa/gia-han-visa/gia-han-visa-cho-nguoi-trung-quoc-tai-viet-nam.html
  39. Cách thành lập công ty, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, truy cập vào tháng 3 16, 2026, https://ketoananpha.vn/thanh-lap-cong-ty-nuoc-ngoai.html
  40. Hướng dẫn thành lập công ty có vốn nước ngoài tại Việt Nam, truy cập vào tháng 3 16, 2026, https://luathongduc.com/thanh-lap-cong-ty-nuoc-ngoai-tai-viet-nam
  41. Người nước ngoài thành lập công ty tại Việt Nam được không? - Thuế Quang Huy, truy cập vào tháng 3 16, 2026, https://thuequanghuy.vn/nguoi-nuoc-ngoai-thanh-lap-cong-ty-tai-viet-nam
  42. Xin cấp giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp cho Nhà đầu tư nước ngoài - Hinh Lam, truy cập vào tháng 3 16, 2026, https://hinhlam.com/cap-giay-chung-nhan-dang-ky-doanh-nghiep-cho-nha-dau-tu-nuoc-ngoai
  43. Thủ tục thành lập doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài đơn giản nhất, truy cập vào tháng 3 16, 2026, https://fastca.vn/thu-tuc-thanh-lap-doanh-nghiep-co-von-dau-tu-nuoc-ngoai-don-gian-nhat
  44. Cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp, truy cập vào tháng 3 16, 2026, https://dangkykinhdoanh.gov.vn/vn/Pages/Trangchu.aspx
  45. Có Nên Đứng Tên Thành Lập Công Ty Cho Người Nước Ngoài?, truy cập vào tháng 3 16, 2026, https://luatthanhdo.com.vn/co-nen-dung-ten-thanh-lap-cong-ty-cho-nguoi-nuoc-ngoa
Trở về chuyên trang

Bài viết liên quan

Xem tất cả »
Chát Zalo với chúng tôi