Cách tính thuế thu nhập cá nhân đối với ngày phép chưa nghỉ

Từ ngày 01/7/2026, cách tính thuế thu nhập cá nhân đối với tiền lương, tiền công đã có nhiều thay đổi đáng kể khi Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 chính thức có hiệu lực, kéo theo không ít khoản thu nhập trước đây doanh nghiệp vẫn áp dụng theo thói quen cũ nay cần được rà soát lại. Một trong những vướng mắc được nhiều doanh nghiệp đang sử dụng dịch vụ tư vấn pháp lý thường xuyên của YP Law Firm đặt ra gần đây là trường hợp thanh toán tiền công cho những ngày nghỉ phép năm chưa sử dụng của người lao động, cụ thể khoản tiền này có thuộc diện được miễn thuế thu nhập cá nhân hay không, và nếu có thì áp dụng trong những điều kiện nào. Bài viết dưới đây giải đáp vấn đề này theo hình thức hỏi đáp, dựa trên quy định pháp luật hiện hành.

1. Cách tính thuế thu nhập cá nhân đối với tiền lương, tiền công hiện nay như thế nào

Về nguyên tắc chung, thuế thu nhập cá nhân đối với tiền lương, tiền công được xác định trên cơ sở thu nhập chịu thuế sau khi đã trừ đi các khoản thu nhập được miễn thuế, các khoản giảm trừ gia cảnh, giảm trừ bảo hiểm bắt buộc theo quy định, sau đó áp dụng biểu thuế lũy tiến từng phần đối với cá nhân cư trú có hợp đồng lao động từ ba tháng trở lên. Theo khoản 1, khoản 2 Điều 29 Luật Thuế Thu nhập cá nhân 2025 và điểm a khoản 1 Điều 69 Nghị định số 253/2026/NĐ-CP, các nội dung liên quan đến thu nhập từ tiền lương, tiền công của cá nhân cư trú được áp dụng theo quy định mới kể từ kỳ tính thuế năm 2026, trong khi các nội dung liên quan đến cá nhân không cư trú có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2026.

Điểm doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý là việc xác định đúng khoản thu nhập nào thuộc diện chịu thuế, khoản nào được miễn, không chỉ phụ thuộc vào bản chất của khoản chi trả mà còn phụ thuộc vào thời điểm thực tế chi trả khoản thu nhập đó, vì quy định mới và quy định cũ có thể áp dụng khác nhau cho cùng một khoản chi trả tùy vào thời điểm phát sinh.

Về mặt công thức, cách tính thuế thu nhập cá nhân phải nộp trong kỳ vẫn dựa trên nguyên tắc: xác định tổng thu nhập từ tiền lương, tiền công phát sinh trong kỳ, trừ đi các khoản được miễn thuế theo quy định, trừ tiếp các khoản giảm trừ gia cảnh cho bản thân và người phụ thuộc, giảm trừ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp bắt buộc và các khoản đóng góp từ thiện, nhân đạo, khuyến học theo quy định, để ra thu nhập tính thuế. Sau đó, thu nhập tính thuế được áp dụng theo biểu thuế lũy tiến từng phần để xác định số thuế phải nộp. Chính vì cách tính này phụ thuộc trực tiếp vào việc xác định đúng các khoản được miễn, được trừ ngay từ bước đầu tiên, nên việc phân loại sai một khoản thu nhập, chẳng hạn như khoản tiền công trả cho ngày phép chưa nghỉ, có thể làm sai lệch toàn bộ kết quả tính thuế của kỳ đó.

2. Khoản tiền nào liên quan đến ngày nghỉ phép được miễn thuế thu nhập cá nhân

Căn cứ khoản 2 Điều 26 Nghị định 253/2026/NĐ-CP, một trong các khoản thu nhập được miễn thuế thu nhập cá nhân là tiền lương, tiền công trả cho những ngày không nghỉ phép, nhưng phải phù hợp với quy định về điều kiện và mức tiền lương, tiền công trả cho những ngày không nghỉ phép theo khoản 3 Điều 113 Bộ luật Lao động 2019. Theo quy định này, trường hợp do thôi việc, bị mất việc làm mà người lao động chưa nghỉ hằng năm hoặc chưa nghỉ hết số ngày nghỉ hằng năm thì được người sử dụng lao động thanh toán tiền lương cho những ngày chưa nghỉ.

Như vậy, điều kiện tiên quyết để khoản tiền công trả cho ngày phép chưa nghỉ được miễn thuế thu nhập cá nhân là khoản tiền này phát sinh do người lao động thôi việc hoặc bị mất việc làm, chứ không áp dụng cho mọi trường hợp chi trả tiền phép năm nói chung.

3. Tiền công trả cho ngày phép chưa nghỉ khi người lao động vẫn đang làm việc có được miễn thuế không

Đây là tình huống khá phổ biến trên thực tế: nhiều doanh nghiệp vẫn chi trả tiền cho những ngày phép năm người lao động chưa sử dụng hết dù người lao động vẫn đang tiếp tục làm việc, không thuộc trường hợp thôi việc hay mất việc làm. Theo phân tích tại khoản 3 Điều 113 Bộ luật Lao động 2019 kết hợp với khoản 2 Điều 26 Nghị định 253/2026/NĐ-CP, chính sách miễn thuế chỉ áp dụng cho trường hợp thôi việc, mất việc làm. Do đó, nếu người lao động vẫn đang làm việc tại doanh nghiệp, khoản tiền công trả cho những ngày phép chưa nghỉ không đáp ứng điều kiện để được miễn thuế thu nhập cá nhân và phải được tính vào thu nhập chịu thuế của người lao động theo quy định hiện hành.

Cách hiểu này cũng thống nhất với quan điểm thực tế của cơ quan thuế tại một số địa phương khi trả lời vướng mắc tương tự của doanh nghiệp, theo đó chỉ khoản tiền lương, tiền công trả cho những ngày không nghỉ phép đáp ứng đúng điều kiện tại khoản 3 Điều 113 Bộ luật Lao động 2019 mới thuộc diện miễn thuế theo khoản 2 Điều 26 Nghị định 253/2026/NĐ-CP; trường hợp khoản chi trả vượt mức theo quy định của pháp luật, phần vượt vẫn phải tính vào thu nhập chịu thuế theo khoản 3 Điều 26 Nghị định 253/2026/NĐ-CP.

4. Khoản tiền phép của năm trước chi trả sang năm sau thì tính thuế theo quy định nào

Một tình huống khác doanh nghiệp cần lưu ý là thời điểm chi trả thực tế có thể khác với năm phát sinh số ngày phép chưa nghỉ, ví dụ số ngày phép năm 2025 nhưng đến tháng 01/2026 doanh nghiệp mới thực hiện thanh toán. Trong trường hợp này, việc áp dụng quy định cũ hay mới phụ thuộc vào thời điểm chi trả thực tế chứ không phụ thuộc vào năm phát sinh số ngày phép.

Cụ thể, nếu người lao động là cá nhân cư trú, khoản thanh toán được chi trả vào thời điểm thuộc kỳ tính thuế năm 2026 sẽ được điều chỉnh theo Luật Thuế Thu nhập cá nhân 2025 và Nghị định số 253/2026/NĐ-CP, và nếu đáp ứng điều kiện về tiền công trả cho những ngày không nghỉ phép theo quy định của pháp luật như đã phân tích ở trên thì có thể được áp dụng chính sách miễn thuế. Ngược lại, nếu người lao động là cá nhân không cư trú, khoản thanh toán chi trả trong giai đoạn trước khi quy định mới có hiệu lực đối với nhóm đối tượng này sẽ không chịu sự điều chỉnh của Luật Thuế Thu nhập cá nhân 2025 và Nghị định số 253/2026/NĐ-CP, do chính sách miễn thuế đối với tiền công trả cho những ngày không nghỉ phép chỉ mới được bổ sung và chưa áp dụng cho cá nhân không cư trú tại thời điểm đó, nên khoản thu nhập này không thuộc diện được miễn thuế thu nhập cá nhân.

5. Doanh nghiệp cần lưu ý gì cách tính thuế thu nhập cá nhân cho khoản tiền phép chưa nghỉ

Qua tình huống trên có thể thấy, việc xác định một khoản tiền công trả cho ngày phép chưa nghỉ có được miễn thuế thu nhập cá nhân hay không đòi hỏi doanh nghiệp phải xem xét đồng thời ba yếu tố: lý do phát sinh khoản chi trả có thuộc trường hợp thôi việc, mất việc làm hay không; mức chi trả có vượt quy định pháp luật lao động hay không; và thời điểm chi trả thực tế rơi vào giai đoạn áp dụng quy định nào, đặc biệt với người lao động không cư trú. Bỏ sót bất kỳ yếu tố nào trong ba yếu tố này đều có thể dẫn đến việc doanh nghiệp xác định sai nghĩa vụ khấu trừ thuế, kéo theo rủi ro bị truy thu và xử phạt khi cơ quan thuế thực hiện kiểm tra, quyết toán.

Trong bối cảnh Luật Thuế Thu nhập cá nhân 2025 và Nghị định 253/2026/NĐ-CP vừa có hiệu lực, nhiều nội dung mới vẫn đang trong giai đoạn doanh nghiệp và cơ quan thuế cùng cập nhật cách áp dụng vào thực tế, nên việc rà soát kỹ từng khoản chi trả cụ thể, đối chiếu với thời điểm phát sinh và điều kiện luật định trước khi thực hiện khấu trừ thuế là bước cần thiết để tránh những sai sót có thể phát sinh về sau.

Nếu doanh nghiệp cần được tư vấn cụ thể về cách tính thuế thu nhập cá nhân đối với các khoản chi trả liên quan đến ngày nghỉ phép hoặc các khoản thu nhập khác theo quy định mới, đội ngũ luật sư tại YP Law Firm sẵn sàng hỗ trợ rà soát và tư vấn phương án phù hợp với tình huống cụ thể của từng doanh nghiệp.

Xem thêm: Tối ưu chi phí vận hành nhờ dịch vụ pháp chế thuê ngoài