Thuế thu nhập cá nhân mới nhất từ tiền lương, tiền công

Thuế thu nhập cá nhân mới nhất là một trong những nội dung được doanh nghiệp, bộ phận kế toán và người làm nhân sự đặc biệt quan tâm khi Luật Thuế thu nhập cá nhân năm 2025 và Nghị định số 253/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực từ ngày 01/7/2026. So với quy định trước đây, hệ thống pháp luật mới đã bổ sung nhiều quy định liên quan đến thu nhập chịu thuế, khoản được miễn thuế, căn cứ tính thuế, hồ sơ đăng ký giảm trừ gia cảnh cũng như trách nhiệm khấu trừ và quyết toán của tổ chức trả thu nhập.

Đối với doanh nghiệp, việc nắm rõ quy định về thuế thu nhập cá nhân không chỉ giúp thực hiện đúng nghĩa vụ với Nhà nước mà còn hạn chế rủi ro bị truy thu, xử phạt vi phạm hành chính về thuế. Trong bài viết này, chúng tôi phân tích các quy định mới nhất về thuế thu nhập cá nhân đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công, đồng thời hướng dẫn cách tính thuế thực tế để kế toán dễ dàng áp dụng.

1. Thuế thu nhập cá nhân mới nhất từ tiền lương, tiền công là gì?

Theo khoản 1 Điều 2 Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15, người nộp thuế bao gồm cá nhân cư trú có thu nhập chịu thuế phát sinh trong và ngoài lãnh thổ Việt Nam và cá nhân không cư trú có thu nhập chịu thuế phát sinh tại Việt Nam.

Theo Điều 3 Luật Thuế thu nhập cá nhân, thu nhập từ tiền lương, tiền công là một trong các nhóm thu nhập chịu thuế và bao gồm:

• Tiền lương, tiền công nhận được theo hợp đồng lao động.

• Các khoản phụ cấp, trợ cấp (trừ các khoản được miễn theo quy định).

• Tiền thưởng bằng tiền hoặc hiện vật.

• Khoản lợi ích bằng tiền hoặc không bằng tiền do người sử dụng lao động chi trả.

• Các khoản thù lao, tiền hoa hồng, tiền tham gia hội đồng quản trị, ban kiểm soát và các khoản có tính chất tiền lương khác.

Đây là nhóm thu nhập phổ biến nhất, đồng thời cũng là loại thu nhập mà doanh nghiệp phải thực hiện khấu trừ và kê khai thuế hàng tháng hoặc hàng quý.

2. Ai phải nộp thuế thu nhập cá nhân từ tiền lương, tiền công?

Theo Điều 2 Luật Thuế thu nhập cá nhân, nghĩa vụ thuế được xác định dựa trên tình trạng cư trú của cá nhân.

a) Đối với cá nhân cư trú

Cá nhân cư trú phải nộp thuế đối với toàn bộ thu nhập chịu thuế phát sinh trong và ngoài Việt Nam theo biểu thuế lũy tiến từng phần đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công.

b) Đối với cá nhân không cư trú

Cá nhân không cư trú chỉ phải nộp thuế đối với phần thu nhập phát sinh tại Việt Nam. Thuế được tính theo thuế suất toàn phần theo quy định của Luật và văn bản hướng dẫn.

Việc xác định đúng tình trạng cư trú có ý nghĩa quan trọng bởi đây là căn cứ để áp dụng phương pháp tính thuế phù hợp.

Các khoản thu nhập chịu thuế từ tiền lương, tiền công

Theo Điều 3 Luật Thuế thu nhập cá nhân và hướng dẫn chi tiết tại Chương II Nghị định 253/2026/NĐ-CP, thu nhập chịu thuế từ tiền lương, tiền công bao gồm:

• Tiền lương theo hợp đồng lao động.

• Tiền làm thêm giờ (trừ phần được miễn theo quy định).

• Tiền thưởng.

• Tiền nhà ở do doanh nghiệp trả thay.

• Tiền điện thoại, trang phục, phương tiện đi lại nếu vượt mức miễn thuế.

• Khoản lợi ích bằng hiện vật.

• Các khoản chi hộ mang tính chất tiền lương.

Đối với doanh nghiệp, việc phân loại chính xác từng khoản thu nhập là cơ sở để xác định đúng số thuế phải khấu trừ.

4. Những khoản không tính vào thu nhập chịu thuế

Một trong những điểm doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý là không phải mọi khoản chi cho người lao động đều phải tính thuế.

Theo Điều 8 Nghị định 253/2026/NĐ-CP, nhiều khoản được loại trừ khỏi thu nhập chịu thuế nếu đáp ứng điều kiện luật định, chẳng hạn:

• Tiền ăn giữa ca trong phạm vi mức được miễn.

• Khoản chi đào tạo nâng cao trình độ cho người lao động.

• Chi phí khám sức khỏe định kỳ.

• Vé máy bay khứ hồi cho lao động nước ngoài hoặc người Việt Nam làm việc ở nước ngoài trong trường hợp đủ điều kiện.

• Một số khoản phúc lợi theo đúng quy định của pháp luật.

Doanh nghiệp cần lưu giữ đầy đủ chứng từ chứng minh để bảo đảm các khoản này không bị cơ quan thuế loại khi thanh tra, kiểm tra.

5. Thu nhập được miễn thuế từ tiền lương, tiền công

Bên cạnh các khoản không tính vào thu nhập chịu thuế, Luật và Nghị định mới còn quy định một số khoản thu nhập được miễn thuế.

Theo Điều 4 Luật Thuế thu nhập cá nhân và Điều 26 Nghị định 253/2026/NĐ-CP, một số trường hợp đáng chú ý gồm:

• Thu nhập từ phần tiền lương làm thêm giờ, làm việc ban đêm, tiền công trả cho những ngày không nghỉ phép đáp ứng điều kiện luật định.

• Thu nhập của một số đối tượng được hưởng chính sách ưu đãi theo quy định.

• Một số khoản thu nhập thuộc diện miễn thuế theo điều kiện cụ thể của Nghị định.

6. Căn cứ tính thuế thu nhập cá nhân mới nhất đối với tiền lương, tiền công

Theo Điều 7 Luật Thuế thu nhập cá nhân, căn cứ tính thuế đối với cá nhân cư trú có thu nhập từ tiền lương, tiền công bao gồm:

• Thu nhập tính thuế.

• Thuế suất theo biểu thuế lũy tiến từng phần.

Trong đó:

Thu nhập tính thuế = Thu nhập chịu thuế − Các khoản được giảm trừ

Các khoản giảm trừ gồm:

• Giảm trừ gia cảnh.

• Các khoản bảo hiểm bắt buộc.

• Khoản đóng góp từ thiện, nhân đạo, khuyến học đủ điều kiện.

• Các khoản giảm trừ khác theo quy định của pháp luật.

Đây là bước quan trọng nhất để kế toán xác định đúng số thuế phải khấu trừ hàng tháng cho từng người lao động.

7. Cách tính thuế thu nhập cá nhân từ tiền lương, tiền công

Sau khi xác định thu nhập tính thuế, doanh nghiệp áp dụng biểu thuế lũy tiến từng phần quy định tại Điều 9 Luật Thuế thu nhập cá nhân để xác định số thuế phải nộp đối với cá nhân cư trú. Đây là phương pháp tính thuế phổ biến đối với người lao động ký hợp đồng lao động từ 03 tháng trở lên.

Ví dụ cách tính thuế thực tế

Giả sử trong tháng, anh A có các khoản thu nhập và giảm trừ như sau:

• Tổng thu nhập từ tiền lương: 35 triệu đồng.

• Đóng bảo hiểm bắt buộc: 3 triệu đồng.

• Giảm trừ gia cảnh cho bản thân và người phụ thuộc: 15 triệu đồng.

Thu nhập tính thuế được xác định như sau:

35 triệu đồng – 3 triệu đồng – 15 triệu đồng = 17 triệu đồng.

Kế toán sẽ căn cứ biểu thuế lũy tiến từng phần để tính thuế tương ứng cho từng bậc thu nhập. Thay vì áp dụng một mức thuế duy nhất đối với toàn bộ 17 triệu đồng, từng phần thu nhập sẽ được tính theo mức thuế suất của từng bậc. Cách tính này giúp bảo đảm nguyên tắc công bằng, người có thu nhập cao sẽ chịu mức thuế cao hơn đối với phần thu nhập vượt ngưỡng.

Đối với cá nhân không cư trú, thuế thu nhập cá nhân từ tiền lương, tiền công được tính theo thuế suất toàn phần theo quy định tại Điều 21 Luật thuế thu nhập cá nhân, không áp dụng giảm trừ gia cảnh và biểu thuế lũy tiến.

8. Trách nhiệm khấu trừ thuế của doanh nghiệp

Theo Điều 51 Nghị định 253/2026/NĐ-CP, tổ chức trả thu nhập có trách nhiệm thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ sau:

• Khấu trừ thuế thu nhập cá nhân trước khi chi trả tiền lương, tiền công cho người lao động theo đúng đối tượng và phương pháp tính thuế.

• Kê khai và nộp số thuế đã khấu trừ đúng thời hạn theo quy định của pháp luật về quản lý thuế.

• Cấp chứng từ khấu trừ thuế khi người lao động có yêu cầu hoặc thuộc trường hợp phải cấp.

• Thực hiện quyết toán thuế đối với cá nhân được ủy quyền theo đúng quy định.

Trường hợp doanh nghiệp khấu trừ thiếu, kê khai sai hoặc nộp chậm tiền thuế có thể bị xử lý theo quy định của pháp luật về quản lý thuế, bao gồm truy thu, tính tiền chậm nộp và xử phạt vi phạm hành chính.

9. Những điểm mới doanh nghiệp cần lưu ý theo Nghị định 253/2026/NĐ-CP

Nghị định 253/2026/NĐ-CP được ban hành nhằm hướng dẫn chi tiết việc thực hiện Luật Thuế thu nhập cá nhân sau khi được sửa đổi, bổ sung. Một số nội dung đáng chú ý gồm:

• Hướng dẫn cụ thể hơn về các khoản lợi ích bằng tiền và không bằng tiền do người sử dụng lao động chi trả.

• Làm rõ điều kiện xác định các khoản không tính vào thu nhập chịu thuế và các khoản được miễn thuế.

• Bổ sung quy định về hồ sơ chứng minh người phụ thuộc và thời điểm tính giảm trừ gia cảnh.

• Chuẩn hóa hồ sơ, chứng từ điện tử phục vụ việc kê khai, khấu trừ và quyết toán thuế.

• Quy định chi tiết hơn về trách nhiệm của tổ chức trả thu nhập trong việc khấu trừ và cung cấp thông tin cho cơ quan thuế.

Đối với doanh nghiệp, việc rà soát quy chế tiền lương, phụ cấp, phúc lợi và quy trình kê khai thuế là cần thiết để bảo đảm phù hợp với quy định mới, đồng thời giảm thiểu rủi ro khi cơ quan thuế thanh tra, kiểm tra.

10. Một số lưu ý khi quyết toán thuế thu nhập cá nhân

Để việc quyết toán thuế diễn ra thuận lợi, doanh nghiệp và kế toán nên lưu ý:

• Kiểm tra đầy đủ thông tin đăng ký thuế và mã số thuế của người lao động.

• Cập nhật kịp thời thông tin người phụ thuộc để áp dụng giảm trừ gia cảnh đúng quy định.

• Đối chiếu chính xác giữa bảng lương, chứng từ khấu trừ và tờ khai thuế.

• Lưu trữ đầy đủ hợp đồng lao động, bảng lương, chứng từ bảo hiểm và các hồ sơ liên quan để phục vụ công tác thanh tra, kiểm tra khi cần thiết.

Việc chuẩn bị hồ sơ đầy đủ ngay từ đầu sẽ giúp doanh nghiệp tiết kiệm thời gian, hạn chế sai sót và tránh phát sinh nghĩa vụ điều chỉnh sau quyết toán.

11. Câu hỏi thường gặp

Câu hỏi 1: Doanh nghiệp có bắt buộc phải khấu trừ thuế thu nhập cá nhân không?

Có. Theo quy định của Luật Thuế thu nhập cá nhân, tổ chức trả thu nhập có trách nhiệm khấu trừ thuế trước khi chi trả tiền lương, tiền công đối với các trường hợp thuộc diện phải khấu trừ. Câu hỏi 2: Người lao động có phải tự quyết toán thuế không?

Người lao động có thể ủy quyền cho doanh nghiệp quyết toán thay nếu đáp ứng điều kiện theo quy định. Trường hợp không đủ điều kiện ủy quyền hoặc có nhiều nguồn thu nhập phải tự thực hiện quyết toán với cơ quan thuế.

Kết luận

Thuế thu nhập cá nhân mới nhất đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công có nhiều điểm đáng chú ý theo Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15 và Nghị định 253/2026/NĐ-CP. Doanh nghiệp và bộ phận kế toán cần nắm rõ quy định về thu nhập chịu thuế, các khoản giảm trừ, phương pháp tính thuế, khấu trừ và quyết toán để thực hiện đúng nghĩa vụ với Nhà nước.

Trong bối cảnh chính sách thuế thường xuyên được cập nhật, việc chủ động rà soát quy trình trả lương, lưu trữ hồ sơ và theo dõi các văn bản hướng dẫn mới sẽ giúp doanh nghiệp hạn chế rủi ro pháp lý, nâng cao hiệu quả quản trị thuế và bảo đảm quyền lợi cho người lao động.

Xem thêm tại bài viết sau:

Tiền phụ cấp trang phục, tiền ăn, thưởng tết có tính vào khoản thu nhập chịu thuế TNCN không?

Văn phòng đại diện có phải đóng thuế TNCN và thuế TNDN không?